SỰ KHÁC NHAU GIỮA ATS 3P VÀ 4P - CẦN LƯU Ý GÌ KHI SỬ DỤNG?

Ngày đăng: 16 Tháng 1, 2026

Chú thích:

ATS: Thiết bị chuyển nguồn tự động
GF: Ground-fault - lỗi chạm đất

Khi thiết kế hệ thống điện dự phòng với máy phát điện, một trong những câu hỏi khiến nhiều kỹ sư và chủ đầu tư đau đầu nhất là: Nên dùng ATS 3P hay 4P? Lựa chọn không phù hợp có thể khiến hệ thống bảo vệ điện của bạn "vô dụng" khi xảy ra sự cố. Bài viết này sẽ giải mã sự khác biệt đó một cách đơn giản nhất.

1. ĐIỂM KHÁC BIỆT CƠ BẢN

Để hiểu về ATS 3P và 4P, chỉ cần nhớ một từ khóa duy nhất - Dây trung tính.

ATS 3 Cực (3 Pole): Chỉ chuyển mạch 3 dây pha (L1, L2, L3). Dây trung tính của điện lưới và máy phát được nối chung với nhau và chạy thẳng đến tải. Người ta gọi đây là "Trung tính liền" (Solid Neutral).
ATS 4 Cực (4 Pole): Chuyển mạch cả 3 dây pha và dây trung tính. Khi bạn chuyển từ điện lưới sang máy phát, dây trung tính của lưới điện sẽ bị ngắt hoàn toàn và thay thế bằng dây trung tính của máy phát.

2. ATS 3 CỰC - NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG KHI CÓ SỰ CỐ CHẠM ĐẤT

Trong hệ thống dùng ATS 3P, dây trung tính được nối đất tại một điểm duy nhất (thường là tại tủ điện tổng).

Cơ chế: Vì dây trung tính thông suốt, hệ thống xem máy phát điện như một phần nối dài của mạng lưới điện hiện tại.
Rủi ro: Nếu có sự cố "chạm đất" (dòng điện bị rò ra vỏ thiết bị hoặc đất) khi đang chạy máy phát, dòng điện lỗi sẽ đi vòng vèo qua điểm nối đất của trung tính phía điện lưới (nguồn chính) rồi theo trung tính đói quay lại máy phát.
Hậu quả: Bộ cảm biến lỗi chạm đất trên máy phát đôi khi không nhận biết được sự cố này vì tổng đại số dòng điện vẫn bằng không..

Cách dòng điện chạy qua dây N khi có sự cố chạm đất - ATS 3P

3. ATS 4 CỰC - NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG KHI CÓ SỰ CỐ CHẠM ĐẤT

ATS 4P biến máy phát điện thành một "nguồn điện riêng biệt".

Cơ chế: Khi chuyển sang máy phát, ATS ngắt luôn cả dây trung tính của lưới điện. Lúc này, máy phát có một hệ thống nối đất riêng biệt.
Ưu điểm: Nếu có sự cố rò điện (chạm đất), dòng điện lỗi sẽ đi trực tiếp về điểm nối đất của máy phát.
Hậu quả: Bộ cảm biến chạm đất trên máy phát sẽ phát hiện ngay lập tức và ngắt điện để bảo vệ an toàn cho con người và thiết bị

Cách dòng điện chạy qua dây N khi có sự cố chạm đất - ATS 4P

4. BẢNG SO SÁNH ATS 3P VÀ 4P

Tiêu chí so sánh	ATS 3 Cực (3P - Solid Neutral)	ATS 4 Cực (4P - Switched Neutral)
Số cực đóng cắt	3 cực (Chỉ đóng cắt 3 dây pha L1, L2, L3).	4 cực (Đóng cắt 3 dây pha + dây Trung tính N).
Trạng thái dây Trung tính	Liên tục, không bao giờ bị ngắt.	Được chuyển mạch đồng thời hoặc chồng lấn với các pha.
Điểm nối đất (Bonding)	Chỉ nối đất tại một điểm duy nhất (thường là tại tủ điện tổng/đầu vào lưới điện).	Nối đất tại nhiều điểm (Cả ở đầu vào lưới điện và tại nguồn máy phát).
Đường đi dòng lỗi chạm đất (GF)	Dòng lỗi đi qua đất, về điểm nối đất tại tủ điện tổng, rồi đi ngược lại dây trung tính về máy phát.	Dòng lỗi đi trực tiếp qua đất về điểm nối đất riêng của máy phát.
Khả năng bảo vệ chạm đất (GF)	Hạn chế: Cảm biến GF trên máy phát có thể bị "mù" (không nhận biết được lỗi) vì tổng dòng đi và về vẫn bằng 0.	Tối ưu: Cảm biến GF hoạt động chính xác vì dòng lỗi quay về trực tiếp qua điểm nối đất của nguồn đang hoạt động.
Nguy cơ nhảy Breaker nhầm	Cao: Có thể gây nhảy breaker ở nguồn lưới ngay cả khi lỗi xảy ra ở phía máy phát do dòng chạy quẩn trên dây trung tính.	Thấp: Cách ly hoàn toàn trung tính giữa hai nguồn, loại bỏ dòng chạy quẩn và hiện tượng nhảy nhầm.
Độ phức tạp lắp đặt	Đơn giản, ít dây dẫn hơn cho hệ thống điều khiển.	Phức tạp hơn, yêu cầu thiết lập hệ thống nối đất riêng biệt cho máy phát.